Freze nedir?

Kendi ekseni etrafında dönen bir kesici ile sabit bir iş parçası üzerinden yapılan talaş kaldırma işlemine Frezeleme, yapılan tezgaha Freze ve yapan kişiye de Frezeci denilir.

Freze tezgahında kullanılan kesicilere “Çakı” denir. Çakılar, profillerine, yaptıkları işe göre gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Tornada yer alan 2 eksenden farklı olarak Freze’de 3 eksen bulunur. Bunlar; Dş parçasını ya da onu bağlayan parçayı taşıyan Tabla, Tabla’yı taşıyan Araba ve Araba’yı üzerinde bulunduran Konsol’dur.

Genellikle iş parçası sabitse de Helis dişli, sonsuz vida gibi parçalarda hem çakı hem de iş parçası hareketlidir. Vargel başlığı gibi başlıklar takılarak çakı kendi ekseninde değil de boyuna hareket edilerek de kullanılabilir. Frezelemenin tornalamadan farkı şudur: tornalamada malzeme eksenel hareket yaparken takım doğrusal hareket yapar.

Frezeleme ise bu durumun tam tersidir. Frezeleme işlemi freze çakısı olarak isimlendirdiğimiz özel kesiciler aracılığıyla yapılmaktadır. Frezeleme yatay ve dikey olarak iki sınıfta isimlendirilir. Frezelemenin yatay veya dikey olduğu takımın bağlı olduğu milin konumuna göre belirlenir.

freze

Mil dikey bir şekildeyse yapılan frezeleme dikey frezeleme, mil yatay konumdaysa yapılan frezeleme işlemi yatay frezeleme olarak isimlendirilir. Yapılan bu işlem türü de tezgah isimlerine yansımıştır. Yatay işlem yapan frezelere yatay freze denilirken dikey frezeleme yapanlara da dikey freze denilmektedir. Her iki işlemi de yapma kabiliyeti olan tezgahlara da üniversal tezgah denilmektedir.

Freze takımları hız çeliğinden yapılmış yekpare ve sert metalden yapılan uçlu olabilirler. Yekpare takımlar değiştirilemezken, uçlu frezeler değiştirilebilir. Frezelerdeki önemli bir konuda diş sayısıdır. Diş sayısı malzemeye göre seçilir. Yumuşak malzemelerde büyük talaş kaldırılır ve diş sayısının az dişler arası boşluğun fazla olması gerekir.

Sert malzemelerde ise diş sayısı fazla ve dişler arası boşluğun az olması gerekir. Bu duruma dikkat edilmesi özellikle takım ömrü açısından çok önemlidir. İşlenecek malzemeye ve makine devrine göre doğru takım seçimi yapılmazsa takımın ömrü kısalacaktır.

Freze tezgahı çeşitleri

Çeşitli tip ve ölçülerde pek çok freze tezgahları varsa da bunların çoğu birbirine benzer. Sütunlu ve konsollu olanlar çoğunlukla okul ve endüstri atölyelerinde kullanılır. Sütunlu ve konsollu denmesinin sebebi, fener milinin bir sütun içine yerleştirilmiş olmasındandır. Freze tezgahlarını yapılarına göre dört grupta incelemek doğru olur:

1. Sütunlu ve konsollu tip freze tezgahları
2. İmalat ve gövde tipi freze tezgahları
3. Planya tipi freze tezgahları
4. Özel freze tezgahları

Sütunlu ve konsollu tip freze tezgahları

Yatay freze tezgahı: Freze çakılarının takıldığı malaya milli yataya paraleldir. Bunlar tek tek işlenen parçaların yapımında olduğu kadar, seri imalat için de elverişli tezgahlardır. Tezgahın tablası el veya otomatik olarak ilerletilir. Tabla aşağı yukarı ve sağa sola hareket ettirilir. Elektrik motorundan aldığı hareket, hız kutusu vasıtası ile malafa miline iletilir ve çeşitli devir sayılarında işlemler yapılır. büyük yapılı tezgahlarda tablanın rahat hareketi için ayrıca bir elektrik motoru daha vardır.

Düşey freze tezgahı: Bu tezgahlarda, freze çakısının takıldığı başlık ve konumu yataya dik durumdadır. Ayrıca başlığı çeşitli açı altında dönebilen tezgahlar da açılı işlemler yapmak mümkün olmaktadır. Başlığın dönmesiyle yatay ve düşey konumdaki bütün işlemler yapılabilir. Tezgahın tablası yatay frezede olduğu gibi hareket ettirilir. Pirinç, bronz olmaları kullanma alanını genişletmiştir.

Üniversal freze tezgahı: Bu tezgah, yatay ve düşey freze tezgahlarının bir arada düşünülmüş ve geliştirilmiş halidir. Bu tezgahlarda tablanın sağa ve dönmesi sağ ve sol helis dişlerin otomatik bir şekilde açılması en?sola 45 önemli özelliklerindendir. Tablanın elle veya otomatik olarak hareketi sağlanabilir. Tablanın eğiklik konumunun rahatlıkla temini için açılı bölüntüler yapılmıştır.

İmalat ve gövde tipi freze tezgahları

Yalnız seri üretim yapan fabrikalarda kullanılır. Tezgahın sabitleştirilmiş bir tabla desteği veya gövdesi vardır. Tabla yatay olarak ileri geri hareket edebilir. Fener mili, özel kutu biçimindeki bir araba içine bağlanmıştır. Freze çakısının içeri veya dışarıya doğru ayarları fener milinin hareketi ile sağlanır. Tezgah bir kere hazırlandıktan sonra, işlem kısmen veya otomatik olarak yapılır. bundan sonra tezgahta yalnız iş parçasının bağlanması ve sökülmesi gibi hazırlıklar yapılır.

Planya tipi freze tezgahları

Bu tip freze tezgahı, en ağır cinsten işler için kullanılır. Bu bir dereceye kadar planya tezgahına benzer. Fakat bunun yatay ve yan sütunları üzerinde bağlanmış freze tezgahı başlıkları vardır. Büyük veya oldukça uzun iç parçaları üzerine aynı zamanda birçok işlemleri uygulamak için kullanılır.

Özel freze tezgahları

Kopya freze tezgahı: Kopya freze tezgahlarında freze çakısı, bir şablon veya mastar kalıbı özel hazırlanmış bir pimle, hidrolik güç yardımıyla izlemesidir. Kopya tezgahlarında düzenli ve güçlü ilerleme, sonsuz ayar imkanı ancak hidrolik güçle sağlanabilir. Endüstride belirli profilde çok sayıdaki iş parçasını özdeş olarak işleyebilmek için kopya tezgahlarından yararlanılır. Dikiş makinesi, silah ve çeşitli makine parçaları ile kalıp parçaları ile kalıp yapımında elverişlidir.

Elektronik ve hidrolik kumandalı freze tezgahları: Dişli çark sistemlerinin büyük ölçüde kalktığı bu tezgahlarda, kumanda elektronik ve hidrolik olarak yapılmaktadır. Çalışma sistemleri tamamen hidrolik olarak donatılmıştır.

Sözlükte "freze" ne demek?

1. Tornacılıkta, bir deliğin ağzını genişletmeye yarayan çelik aygıt.
2. Frezeleme işinde kullanılan takım tezgahı.

Freze kelimesinin ingilizcesi

n. fraise
Köken: Fransızca

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç